İş güvenliği uzmanı zorunlu mu? Kaç çalışanda, nasıl (2026)

Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki danışmanlık değildir. Kurallar Kasım 2026'da 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun güncel metninden, İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'ten ve Anayasa Mahkemesi'nin E.2024/54, K.2025/163 sayılı kararından kontrol edildi.

Kısa cevap: Çalışanı olan her işyeri, tek bir çalışanı olsa bile, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti almak zorundadır. 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için yıllarca ertelenen bu yükümlülüğün son ertelemesi 31 Aralık 2024'te bitti. Anayasa Mahkemesi bu son ertelemeyi de iptal etti; karar 9 Aralık 2025'te yayımlandı. Kanunda yeni bir erteleme yok.

Kapsam dışı olanlar: Kanuna göre çalışan istihdam etmeden kendi adına iş yapanlar, örneğin tek başına çalışan esnaf, bu kanunun kapsamında değildir (md. 2). Ev hizmetleri de kapsam dışıdır.

Yükümlülük ne zaman başladı?

İşyeri	Yürürlük
50 ve daha fazla çalışanı olanlar	30 Aralık 2012
50'den az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli işyerleri	1 Ocak 2014
50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri ve kamu kurumları	Birkaç kez ertelendi, son erteleme 31 Aralık 2024'te bitti

Tehlike sınıfınızı nasıl öğrenirsiniz?

Tehlike sınıfı, işyerinde yapılan asıl işin NACE koduna göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nde belirlenir: az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli. SGK işyeri sicilinizde ve vergi levhanızda yazan faaliyet kodunu NACE kodu sorgulama aracında bulup tebliğdeki listeden sınıfınıza bakabilirsiniz. Mali müşaviriniz ya da hizmet aldığınız OSGB de söyler.

Hizmet nasıl alınır? Üç yol

Kanunun 6. maddesine göre işveren:

1. Çalışanlarından birini görevlendirir: gerekli belgeye sahip bir çalışanınız varsa.
2. Ortak sağlık ve güvenlik biriminden (OSGB) ya da ÇASMER'den hizmet alır: küçük işletmelerin çoğunun yolu budur. OSGB uzmanı ve hekimi sözleşmedeki sürelerde işyerinize gelir.
3. Kendisi üstlenir: işveren gerekli nitelik ve belgeye sahipse, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre hizmeti kendisi yürütebilir.

50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren ya da işveren vekili, belgesi olmasa bile Bakanlığın ilan ettiği eğitimi tamamlayarak hizmeti kendisi yürütebilir. Ama işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri ile tetkikler bunun dışındadır; onlar için yine bir hekimden hizmet alınır.

Görevlendirmeler ve sözleşmeler Bakanlığın İSG-KATİP sistemi üzerinden bildirilir.

Uzman ayda ne kadar çalışır?

İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliği'ne göre uzman, çalışan başına ayda en az şu süre görev yapar:

Tehlike sınıfı	Çalışan başına aylık süre	Tam gün uzman gereken çalışan sayısı	Uzmanın belge sınıfı
Az tehlikeli	10 dakika	Her 1.000 çalışan için	C, B ya da A
Tehlikeli	20 dakika	Her 500 çalışan için	B ya da A
Çok tehlikeli	40 dakika	Her 250 çalışan için	A

Örnek: 8 çalışanı olan az tehlikeli bir dükkânda uzman ayda en az 80 dakika, 8 çalışanı olan tehlikeli bir atölyede en az 160 dakika görev yapar. OSGB fiyatları genellikle bu sürelere ve çalışan sayısına göre belirlenir.

İşyeri hekimi de aynı şekilde görevlendirilir. 10 ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde ayrıca diğer sağlık personeli (örneğin hemşire) görevlendirilir; tam süreli işyeri hekimi olan yerlerde gerekmez.

Meslek okulu ve üniversite öğrencisi çırak ve stajyerler, süre hesabında çalışan sayısına katılmaz (md. 6/4).

Uzman ve hekim dışında neler gerekir?

İSG hizmeti yalnızca bir sözleşme değildir. Kanunun işverene yüklediği başlıca işler:

• Risk değerlendirmesi yapmak ya da yaptırmak (md. 10). Çok tehlikeli sınıftaki maden, metal ve yapı işlerinde, tehlikeli kimyasallarla çalışılan ya da büyük endüstriyel kaza olabilecek işyerlerinde risk değerlendirmesi yoksa iş durdurulur (md. 25).
• Acil durum planı, yangınla mücadele ve ilk yardım görevlilerini belirlemek (md. 11, 12).
• Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermek (md. 17).
• Çalışanları sağlık gözetimine almak: işe girişte ve belli aralıklarla muayene (md. 15).
• Uzmanın ve hekimin yazılı olarak bildirdiği tedbirleri yerine getirmek (md. 6). Uzman, tespit ve tavsiyelerini işyerindeki onaylı deftere yazar.

İş kazası olduğunda yapılacak bildirimi iş kazası bildirimi rehberinde anlattık.

Devlet desteği

Kanunun 7. maddesine göre 10'dan az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerine (kamu hariç) İSG hizmet giderleri için destek sağlanabilir. Finansmanı SGK'nın iş kazası ve meslek hastalığı primlerinden karşılanır. Sigortasız çalışan çalıştırdığı tespit edilen işverenden o güne kadar yapılan destek ödemeleri yasal faiziyle geri alınır ve işveren üç yıl destekten yararlanamaz. Güncel uygulamayı ve başvuru yolunu İSG-KATİP'ten ya da OSGB'nizden öğrenin.

Cezası

Kanunun 26. maddesine göre:

• Uzman ya da hekim görevlendirmeyen işverene görevlendirmediği her kişi için idari para cezası kesilir ve aykırılık devam ettiği her ay aynı ceza yeniden uygulanır.
• Risk değerlendirmesi yapmayana ayrıca ceza kesilir; o da her ay için tekrarlanır.

Cezalar her yıl yeniden değerleme oranıyla artar; güncel tutarı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın duyurularından kontrol edin. Asıl risk ise cezadan büyüktür: önlem alınmayan bir iş kazasında işverenin hukuki ve cezai sorumluluğu doğar.

Kısa kontrol listesi

• Çalışanınız var mı? Varsa yükümlüsünüz.
• NACE kodunuza göre tehlike sınıfınızı öğrendiniz mi?
• Bir OSGB ile sözleşmeniz ya da Bakanlık eğitimini tamamlamış bir işveren veya vekili var mı? İSG-KATİP'te görünüyor mu?
• Risk değerlendirmesi, acil durum planı ve çalışan eğitimleri yapıldı mı, belgeleri işyerinde mi?
• Çalışanların işe giriş ve periyodik muayeneleri yapılıyor mu?