Engelli çalıştırma zorunluluğu: kaç işçide, oran ve ceza (2026)

Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki danışmanlık değildir. Kurallar Kasım 2026'da 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. ve 101. maddelerinin güncel metninden ve İŞKUR'un 2026 teşvik açıklamasından kontrol edildi.

Kısa cevap: 50 ya da daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerleri, işçilerinin %3'ü kadar engelli işçi çalıştırmak zorundadır (İş Kanunu md. 30). Kamu işyerlerinde oran %4 engelli ve %2 eski hükümlüdür. Engelli işçiler İŞKUR aracılığıyla bulunur; çalıştırılan engelli için asgari ücret üzerinden işveren primi Hazine'den karşılanır. Kontenjanı doldurmayan işverene eksik her kişi ve her ay için idari para cezası kesilir.

Kaç engelli çalıştırmalısınız?

Hesap şöyle yapılır:

• İşçi sayısı: belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışanların hepsi sayılır. Kısmi süreli çalışanlar, çalışma sürelerine göre tam süreliye çevrilir.
• Aynı ildeki işyerleri: bir işverenin aynı il içinde birden fazla işyeri varsa, toplam işçi sayısına bakılır.
• Yuvarlama: %3 hesabında yarımdan az kesir atılır, yarım ve fazlası bire tamamlanır.
• Yer altı ve su altı işleri: bu işlerde engelli çalıştırılmaz ve buradaki işçiler sayıma katılmaz.

Toplam işçi	%3	Çalıştırılması gereken engelli
49		Zorunluluk yok
50	1,5	2
60	1,8	2
80	2,4	2
84	2,52	3
120	3,6	4

İŞKUR'a göre tarım ve orman işletmelerinde zorunluluk 51 işçide başlar.

Engelli kimdir? İŞKUR'a engelli olarak kayıt için yetkili sağlık kuruluşundan alınmış, engel oranı en az %40 olan sağlık kurulu raporu gerekir. İşyerinin kendi işçisiyken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.

Engelli işçi nasıl bulunur?

Kanuna göre işveren, bu kapsamdaki işçileri Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığıyla sağlar. İŞKUR'un anlattığı adımlar:

1. İŞKUR'da engelli personel ilanı açın.
2. İŞKUR başvuruları alır ve size yönlendirir; adaylarla görüşürsünüz.
3. Uygun kişiyi işe aldığınızda İŞKUR'a engelli kaydını yapın ve İŞKUR'a verdiğiniz Aylık İşgücü Çizelgesi'nde onu engelli çalışan olarak bildirin.

Çalışma ve İş Kurumu il müdürlükleri kontenjanları her ay izler; açığı olan işverenle iletişime geçer. İşçinin işe giriş bildirgesini her zamanki gibi SGK'ya verirsiniz: işe giriş bildirgesi.

İşveren, engelli işçiyi meslek, beden ve ruhi durumuna uygun bir işte çalıştırmakla yükümlüdür. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na göre engelli çalışanlar risk değerlendirmesinde "özel politika gerektiren grup" olarak ayrıca ele alınır (md. 10): iş güvenliği uzmanı.

Teşvik: işveren primi Hazine'den

İş Kanunu'nun 30. maddesine göre özel sektör işverenlerinin kontenjan kapsamında çalıştırdığı her engelli işçi için, asgari ücret üzerinden hesaplanan sigorta priminin işveren hissesinin tamamı Hazine'ce karşılanır. Bu destek:

• Kontenjan fazlası engelli çalıştıranlara,
• Zorunlu olmadığı hâlde (50'den az işçisi olup) engelli çalıştıranlara

da aynı şekilde verilir.

Şartı, aylık prim ve hizmet belgelerinin süresinde verilmesi ve işçi hissesi ile Hazine'nin karşılamadığı işveren hissesinin ödenmiş olmasıdır. Asgari ücretli bir işçinin işverene maliyetini asgari ücret rehberinde gösterdik; işveren priminin asgari ücrete düşen kısmı bu destekle cebinizde kalır.

Çalıştırmamanın cezası

İş Kanunu'nun 101. maddesine göre engelli çalıştırmayan işveren ya da işveren vekiline, çalıştırmadığı her engelli ve çalıştırmadığı her ay için idari para cezası kesilir. Tutar her yıl yeniden değerleme oranında artar; 2026'da kişi başına aylık ceza 37 bin TL'yi aşıyor. Kesin tutarı Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünüzden öğrenin.

İŞKUR'a göre ceza, işverenin İŞKUR'un yönlendirdiği uygun adayları geçerli bir sebep olmadan işe almaması ya da kontenjan açığı için hiç talep vermemesi durumunda kesilir. Bu yüzden açık doğduğu anda İŞKUR'da ilan açmak işvereni korur.

Toplanan cezalar, İŞKUR tarafından engellilerin kendi işini kurmasına, destek teknolojilerine ve işe yerleştirilmesine yönelik projelerde kullanılır.

Malulen ayrılan işçiyi geri almak

Kanun bir kural daha koyar: işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalan ve sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçi eski işyerine dönmek isterse, işveren onu eski işinde ya da benzer bir işte boş yer varsa hemen, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilerden önce, o günkü şartlarla işe almak zorundadır. Şartlar varken işe almayan işveren, işçiye altı aylık ücreti tutarında tazminat öder (md. 30).

Pratik öneriler

• 50'ye yaklaşırken hazırlanın: işçi sayınız 50'yi geçtiği ay kontenjan doğar. İşe alım planınızda bunu önceden düşünün.
• İlanı erken açın: uygun aday bulmak zaman alabilir; ilan açık olduğu sürece İŞKUR'la birlikte çalıştığınızı gösterirsiniz.
• Kısmi süreli çalışanları doğru sayın: yarı zamanlı iki işçi, kontenjan hesabında yaklaşık bir tam zamanlı işçi gibi sayılır.
• Teşviki kaçırmayın: prim ve hizmet belgesini her ay zamanında verin; geciken belge Hazine desteğini kaybettirir.