Kapora ile avans aynı şey mi?

Günlük dilde karıştırılır. Avans, işin bedeline mahsuben peşin ödenen paradır; kapora ise çoğu zaman bir rezervasyonu ya da işi bağlamak için alınır. Hukuki sonucunu adı değil, taraflar arasında ne kararlaştırıldığı belirler.

Kaporanın oranı için kanunda bir sınır var mı?

Borçlar Kanunu bağlanma ve cayma parası için bir oran koymaz. Ancak tüketici sözleşmelerinde orantısız yüksek bir tutar haksız şart sayılabilir; ceza koşulu olarak yazılmışsa hâkim aşırı tutarı indirebilir.

Müşteri tarihi değiştirmek isterse kapora yanar mı?

Koşullarınızda ne yazdığına bağlıdır. Tarih değişikliğini iptalden ayrı düzenleyin; örneğin belli bir süre öncesine kadar bir kez ücretsiz erteleme tanıyın. Yazılı bir kural yoksa konuyu iyi niyetle çözmeye çalışın.

Kaporayı nakit aldım, bir şey yazmadım. Ne olur?

Para bağlanma parası sayılır ve hesaptan düşülür. Ödemeyi kanıtlamak için müşteriye bir makbuz verin ya da mesajla teyit edin; bundan sonraki rezervasyonlar için koşullarınızı yazılı hâle getirin.

Kapora nedir, iade edilir mi? Bağlanma ve cayma parası

Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki danışmanlık değildir. Bilgiler Kasım 2026 itibarıyla Türk Borçlar Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre kontrol edildi. Tutarı büyük ya da anlaşmazlığa dönmüş bir durumda bir hukukçuya danışın.

"Kapora" kanunda geçen bir kelime değildir; Türk Borçlar Kanunu iki ayrı kavram tanır. Başka bir şey kararlaştırılmadıysa, sözleşme yapılırken verilen para bağlanma parası sayılır (md. 177): sözleşmenin yapıldığının kanıtıdır ve kural olarak ödenecek bedelden düşülür; tek başına "vazgeçersen yanar" anlamı taşımaz. Paranın vazgeçmenin karşılığı olduğu açıkça kararlaştırılmışsa cayma parası olur (md. 178): parayı veren vazgeçerse verdiğini bırakır, alan vazgeçerse iki katını geri verir. Yani "kapora iade edilir mi" sorusunun cevabı, baştan ne yazdığınıza ve kimin, neden vazgeçtiğine bağlıdır.

Kanun ne diyor?

Türk Borçlar Kanunu'nun iki maddesi kısadır ve okumaya değer:

Md. 177, bağlanma parası: "Sözleşme yapılırken bir kimsenin vermiş olduğu bir miktar para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır. Aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça, bağlanma parası esas alacaktan düşülür."
Md. 178, cayma parası: "Cayma parası kararlaştırılmışsa, taraflardan her biri sözleşmeden caymaya yetkili sayılır; bu durumda parayı vermiş olan cayarsa verdiğini bırakır; almış olan cayarsa aldığının iki katını geri verir."

Bunlara bir üçüncüsü eklenebilir: sözleşmeye ayrıca bir ceza koşulu (uygulamada "iptal bedeli" ya da "cezai şart") yazabilirsiniz. Md. 179–182'ye göre kararlaştırılan ceza, alacaklı hiç zarara uğramamış olsa bile istenebilir; ama hâkim aşırı gördüğü cezayı kendiliğinden indirir. Borçlu tacirse Türk Ticaret Kanunu md. 22 gereği bu indirimi mahkemeden isteyemez.

	Bağlanma parası	Cayma parası	Ceza koşulu
Ne zaman söz konusu?	Hiçbir şey kararlaştırılmadıysa	Paranın cayma karşılığı olduğu açıkça kararlaştırıldıysa	Sözleşmeye ayrıca yazıldıysa
İş gerçekleşirse	Bedelden düşülür (aksine anlaşma ya da yerel âdet yoksa)	Bedelden düşülüp düşülmeyeceğini sözleşmeye yazın	İptal olmazsa söz konusu olmaz
Müşteri vazgeçerse	Müşteriye "parayı bırakıp vazgeçme" hakkı vermez; işletme zararını genel kurallara göre ister	Para işletmede kalır	Kararlaştırılan tutar istenir
İşletme vazgeçerse	Para iade edilir, müşteri zararını isteyebilir	Aldığının iki katı geri verilir	Sözleşme neyi öngördüyse

Müşteri vazgeçerse kapora iade edilir mi?

Cayma parası açıkça yazıldıysa: Müşteri vazgeçtiğinde para sizde kalır. Bunun için koşulun rezervasyon sırasında, ödemeden önce müşteriye gösterilmiş ve kabul edilmiş olması gerekir; aşağıda tüketici sözleşmeleri için sınırları anlatıyoruz.

Hiçbir şey konuşulmadıysa (bağlanma parası): Para sözleşmenin kanıtıdır ve bedelin bir parçasıdır. Müşteri gelmezse sözleşmeye aykırı davranmış olur; Borçlar Kanunu md. 112'ye göre borç hiç ya da gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kusuru olmadığını ispat edemedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür. Yani boş kalan masanın ya da satılamayan odanın gerçek zararını isteyebilir, kaporayı bu hesaba katabilirsiniz. Ama ortada bir anlaşma yokken kaporanın tamamının kendiliğinden "yandığını" söylemek tartışmaya açıktır.

İptal bedeli (ceza koşulu) yazıldıysa: Kararlaştırdığınız tutar istenir. Ancak tutar işin değerine göre aşırıysa hâkim indirir; tüketici sözleşmesinde ise aşağıdaki haksız şart kuralları ayrıca uygulanır.

İşletme vazgeçerse ya da hizmeti veremezse?

Cayma parası kararlaştırıldıysa ve siz vazgeçtiyseniz (örneğin aynı tarihi daha büyük bir gruba verdiyseniz), aldığınızın iki katını geri verirsiniz (md. 178).
Bağlanma parasıysa, parayı iade edersiniz ve müşteri uğradığı zararı isteyebilir (md. 112).
Sizin sorumlu tutulamayacağınız bir nedenle hizmet imkânsızlaştıysa (örneğin resmi bir kapatma kararı ya da su baskını), md. 136'ya göre borç sona erer ve aldığınızı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri verirsiniz. Durumu müşteriye gecikmeden bildirmezseniz doğan zarardan sorumlu olursunuz. Böyle bir durumun "cayma" sayılıp sayılmayacağı tartışmaya dönebileceği için mücbir sebep hâlini koşullarınıza ayrıca yazın.

Tüketiciye karşı sınırlar: haksız şart

Müşteriniz bir tüketiciyse, kapora koşullarınızı istediğiniz gibi yazamazsınız. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 5'e göre tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartlar haksız şarttır ve kesin olarak hükümsüzdür. Önceden hazırlanmış standart bir metindeki şart, müzakere edilmemiş kabul edilir.

Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmelik'in ekindeki listede kapora açısından doğrudan önemli iki örnek var:

Tüketici sözleşmeden vazgeçtiğinde işletmeye tüketicinin ödediği bedeli tutma hakkı tanıyan, ama işletme aynı şeyi yaptığında tüketiciye benzer bir tazminat hakkı tanımayan şartlar
Yükümlülüğünü yerine getirmeyen tüketicinin orantısız biçimde yüksek bir tazminat ödemesini gerektiren şartlar

Pratikte bunun anlamı şudur: koşullarınız karşılıklı ve orantılı olsun. "Müşteri iptal ederse kapora yanar" yazıyorsanız, "biz iptal edersek kaporanın iki katını öderiz" de yazın; bu zaten cayma parasının kanuni sonucudur. Kaporanın tutarı da işin bedeline ve gerçek riskinize göre makul olsun.

Borçlar Kanunu'nun genel işlem koşulları hükümleri de aynı yöne bakar: karşı tarafın aleyhine olan önceden hazırlanmış koşullar, sözleşme yapılırken açıkça bildirilmez ve öğrenme imkânı sağlanmazsa yazılmamış sayılır (md. 21); açık olmayan ya da birden çok anlama gelen bir koşul düzenleyenin aleyhine yorumlanır (md. 23).

Online rezervasyonda 14 günlük cayma hakkı var mı?

İnternetten ya da telefonla kurulan sözleşmelerde tüketicinin kural olarak 14 günlük cayma hakkı vardır. Ancak Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 15'e göre, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, belirli bir tarihte ya da dönemde yapılması gereken konaklama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence ya da dinlenme amacıyla boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmelerde bu cayma hakkı kullanılamaz. Belirli bir gece için oda, belirli bir akşam için masa ya da organizasyon rezervasyonu çoğunlukla bu kapsama girer.

Bu istisna, 14 günlük kanuni cayma hakkını kaldırır; sizin koşullarınızı denetimden muaf tutmaz. Kapora ve iptal koşullarınız yine yukarıdaki haksız şart kurallarına uymalıdır. Kuaför, güzellik ya da danışmanlık randevusu gibi diğer hizmetlerin bu istisnaya girip girmediği her durumda açık değildir; mesafeli satışın genel kurallarını cayma hakkı ve iade rehberinde anlattık.

Masa, oda, randevu ve organizasyonda nelere dikkat edilmeli?

Aşağıdaki öneriler hukuki bir kural değil, anlaşmazlığı önlemeye yönelik pratik örneklerdir. Tutarları ve süreleri kendi işinize göre belirleyin.

İş	Kapora genellikle neden alınır?	Koşullarda mutlaka yazılması gerekenler
Restoran ve kafe, kalabalık grup	Grup gelmezse o saatteki masalar boş kalır	Kişi başı tutar, hesaptan düşüleceği, hangi saate kadar iptalde iade edileceği, kişi sayısı azalırsa ne olacağı
Otel ve pansiyon	Oda o gece için başkasına satılamaz	Toplamın yüzdesi, iptal ve tarih değişikliği süreleri, erken ayrılma, giriş yapılmazsa ne olacağı
Kuaför ve güzellik salonu	Uzun işlemlerde boş kalan koltuk	Hizmet bedelinden düşüleceği, kaç saat önceye kadar ücretsiz erteleme, geç kalmada ne olacağı
Düğün ve organizasyon	Tarih aylar önceden kapatılır, hazırlık masrafı olur	Yazılı sözleşme, ödeme takvimi, iptalin tarihe göre sonuçları, tarih değişikliği, mücbir sebep

Gelmeyen müşteriyi azaltmanın kapora dışındaki yollarını, örneğin hatırlatma mesajlarını, randevuya gelmeyen müşteri yazısında anlattık.

Kapora koşullarını önceden nasıl yazmalısınız?

Kapora anlaşmazlıklarının çoğu, paranın ne olduğu hiç söylenmediği için çıkar. Koşullarınızda şu soruların cevabı olsun:

Paranın adı ne: bağlanma parası mı, cayma parası mı?
Tutarı ne kadar ve hesaptan düşülecek mi?
Müşteri hangi tarihe ya da saate kadar ücretsiz iptal edebilir?
Daha geç iptal ederse ya da hiç gelmezse ne olur?
Siz iptal ederseniz ne olur?
Tarih değişikliği iptal sayılır mı?
Mücbir sebepte (hastalık, doğal afet, resmi kısıtlama) ne olur?
Para nasıl ödenir, makbuz ya da dekont nasıl verilir?

Koşulları müşteri ödeme yapmadan önce gösterin ve kabul ettiğini yazılı bırakın: rezervasyon formunda onay kutusu, WhatsApp'tan gönderilmiş ve "tamam" yanıtı alınmış bir mesaj ya da imzalı sözleşme.

Kalabalık bir masa rezervasyonu için örnek metin:

"Ödediğiniz 2.400 TL kapora, cayma parasıdır ve hesabınızdan düşülür. Rezervasyonu 24 saat öncesine kadar iptal ederseniz kaporanın tamamı iade edilir. Daha sonra iptal ederseniz ya da gelmezseniz kapora iade edilmez. Rezervasyonu biz iptal edersek kaporanın iki katını öderiz. Elimizde olmayan bir nedenle hizmet veremezsek kaporanın tamamını iade ederiz."

Hesaplı örnekler

Aşağıdaki işletmeler ve tutarlar örnektir.

1. Kafe, 12 kişilik doğum günü. Kişi başı 200 TL'den 12 × 200 = 2.400 TL kapora alındı ve yukarıdaki metin müşteriye onaylatıldı.

Müşteri aynı gün öğlen iptal ederse: süre geçtiği için 2.400 TL kafede kalır.
Kafe aynı saati yanlışlıkla başka bir gruba verip rezervasyonu iptal ederse: cayma parası olduğu için 2 × 2.400 = 4.800 TL öder.
Hiçbir koşul yazılmamış olsaydı: 2.400 TL bağlanma parası sayılır. Grup gelirse hesaptan düşülür; gelmezse kafe kaporanın tamamını kendiliğinden tutamaz, gerçek zararını ispat etmesi gerekir.

2. Pansiyon, üç gece. Gecesi 3.000 TL'den toplam 9.000 TL; kapora %30, yani 2.700 TL. Koşul: "Girişe 7 gün kalana kadar ücretsiz iptal; sonra kapora iade edilmez."

Misafir 10 gün önce iptal ederse: 2.700 TL iade edilir.
2 gün önce iptal ederse: 2.700 TL pansiyonda kalır.
Pansiyon, kusuru olmayan bir su baskını yüzünden hizmet veremezse: 2.700 TL iade edilir ve misafire hemen haber verilir.

3. Düğün organizasyonu. Paket bedeli 150.000 TL. Sözleşmede 30.000 TL'nin bağlanma parası olduğu ve bedelden düşüleceği, ayrıca şu iptal bedeli yazılı: düğüne 90 günden fazla kala iptalde bedel alınmaz, 90 ile 30 gün arasında bedelin %10'u, 30 günden az kala %20'si.

Çift 60 gün kala iptal ederse: iptal bedeli 150.000 × 0,10 = 15.000 TL. Ödenen 30.000 TL'den düşülür ve 15.000 TL iade edilir.
Oranlar aşırı olsaydı (örneğin her durumda bedelin tamamı), hâkim cezayı indirebilir ve şart tüketici aleyhine haksız şart sayılabilirdi.

Kaporayı nasıl kaydetmelisiniz?

Kaporayı aldığınız gün kaydedin: kimden, hangi rezervasyon için, ne kadar, hangi yolla. Ön muhasebede bu bir tahsilattır ve müşterinin cari hesabına işlenir; hizmet verildiğinde toplam bedelden düşülür. Böylece iade ya da mahsup gerektiğinde tartışma çıkmaz. Kaporayı müşteri bazında izlemeyi cari hesap takibi yazısında anlattık. Kapora için ne zaman ve hangi belgenin düzenleneceğini mali müşavirinize sorun.

Panasis'te nasıl?

Panasis'te kaporayı kartla, rezervasyon anında alabilirsiniz; para doğrudan kendi iyzico ya da PayTR hesabınıza gelir. Masa rezervasyonunda kalabalık gruplardan kapora istersiniz; Adisyon da açıksa misafir gelince ödediği kapora masanın hesabından düşer (restoran ve kafe sayfası). Online randevuda bir hizmete kapora yazarsanız müşteri randevu alırken kartla öder (kuaför ve güzellik salonu sayfası). Konaklamada misafir kaporayı kartla ödediğinde rezervasyon kendiliğinden onaylanır (otel ve pansiyon sayfası). İptal ve iade koşullarınızı müşteriye ödemeden önce açıkça bildirmek yine sizin sorumluluğunuzdadır.